Hoofdstuk 4
Van een klein wild bloempje in het veld tot een grote pot op jouw keukentafel. De reis is lang, traag, en vol kleine vleugels.
Als ik nu een pot honing openmaak, kijk ik er nooit meer op dezelfde manier naar. Ik weet dat er honderden kleine reisjes in zitten: één bij, één bloem, één druppel, dan een andere bij, een andere bloem, een andere druppel. Het is als een verhaal met heel veel personages — en elke lepel bewaart een stukje zomer.
Hier is die reis, in vijf stappen, met tekeningen. Elke stap wordt door veel bijen samen gedaan, allemaal vol energie en zorg.
Wanneer een bij nectar uit een bloem verzamelt, is dat nog geen honing. Nectar is heel waterig — vol water. Om er honing van te maken, moet bijna al dat water eruit.
En hier gebeurt iets prachtigs. De bijen gaan binnen in de korf in rijen staan en slaan dagenlang allemaal samen met hun vleugels. Ze bewegen zoveel lucht dat het water langzaam verdampt. Het is een ventilator gemaakt van duizend bijen.
Honing wordt nooit door één bij alleen gemaakt.
Vele bijen maken hem, van mond tot mond,
tot hij eindelijk klaar is.
Wanneer de nectar bijna al zijn water heeft verloren en honing is geworden, sluiten de bijen de cel af met een dun dekseltje van bleke was. De honing blijft veilig bewaard en bederft niet. Een raat vol gesloten honing, tegen het licht gehouden, lijkt op een rij kleine gouden raampjes.
Dit vind ik het allerbelangrijkst: we nemen nooit alle honing. De bijen hebben veel honing nodig om de winter door te komen. Wij nemen alleen wat ze extra hebben gemaakt — wat overblijft nadat we eerst aan hen gedacht hebben.
Dus in droge jaren, of in jaren met weinig wilde bloemen, nemen we bijna niets. In goede jaren, iets meer. Maar de bijen eten altijd vóór wij dat doen. Dat is de regel.
Als je honing langzaam proeft, kun je proeven waar hij vandaan komt. Onze rozemarijnhoning — die uit La Canalosa — is bleek en zacht. Honing van oranjebloesem, van de citrusbomen, is bloemig en bijna parfumachtig. Berghoning, met wilde tijm en kruiden, is donkerder en sterker.
Elke pot bewaart de smaak van een plek, een lente, een wind. Een pot honing is dus als een ansichtkaart van het platteland: een stukje mei, veilig bewaard tot december.
Vanaf het moment dat een bij nectar verzamelt tot de honing in de cel is afgesloten, gaan er twee tot drie weken voorbij. Een enkele bij maakt in haar hele leven (ongeveer zes weken) maar één klein lepeltje honing.
Omdat elke honing de smaak bewaart van de bloemen waar de bijen aan gewerkt hebben. Rozemarijnhoning is bleek en zacht. Oranjebloesemhoning is bloemig. Berghoning, met wilde tijm, is donkerder en sterker. Het is alsof je het hele landschap proeft!
Pure honing wordt bijna nooit slecht. Hij kan jarenlang goed blijven. Soms wordt hij hard en bleek — dat heet kristalliseren en is volkomen normaal. Zet de pot gewoon in warm water (niet heet) en hij wordt weer vloeibaar.
Een gezonde korf in een goed jaar kan tussen 15 en 30 kilo geven. Maar wij nemen alleen wat ze kunnen missen — hun wintervoorraad blijft altijd in de korf. In sommige jaren nemen we bijna niets, en dat is ook goed.